Здоровье - это наше будущее

Стефанчук Татталана Валериевна, инструктор по физической культуре

МКДОУ ОДС №25 "ТУЛЛУКЧААН"

Республика Саха (Якутия), Оймяконский улус(район), село Берег-Юрдя


Сыала: О5олорго чол оло5у билиьиннэрии. Доруобуйахарыстабылынуорэтии, чололохтуохха наадалаа5ын билии, чол оло5уойу-санаанысайыннарыы.

Корунэ: Иккихамаандананкурэхтэьии.

Инникиулэтэ: О5олору кыттакэпсэтии, доруобайолохтуьунанырытыы. Хартыынаныкоруу - доруобуйасурунун, доруобайкиьи хайда5ын, эти-хаанысайыннаранхайдахчололоххоолоруохххасобун.

Дьарыкхаамыыта

О5олор киирэнолороллорсаалаиьигэр, кинилэриытыстыаьынанкорсоллортороппуттэр, дьууллуурсубэ.

Бастакыхаамыыта:Хамаандаларынанхапытааныталаллархасбиирдиихамаанда.Хапытааннарбэйэ-бэйэлэригэр э5эрдэ тылларынэтэллэр, хамаандааатынталаллар, бэлэмбуолуутункылгасэтиитинсугуруйэллэр.

Бэлэмбуолуутункылгасэтиитэ:

1. Чол оло5у тутуьуон, курууккыахтаах буолуо5ун

2.Куруукдоруобайбуоларга, эти-хаанысайыннар

Хасбиирдии хамаанда5а аатталларанолбэлиэтинтуттараллар, хамаандаларааттара «Саарыннар», «Дьулурханнар»

Иккисхаамыыта: Ыытааччы: О5олор биьихайдахсиргэолоробутуй?

(О5олор эппиэттэрэ)

- Бугунэьиэхэ мин биирулаханкистэлэни этиэ5им!Биьигисахабытсирэдьинэрынырыкыраассалгыннаах, куох айыл5алаах, кэрэкостуулээх сир буолар. Биьигисахабыт сирин олохтоохторо бары ор сылларгаолороролохтоохтор, ыраассалгыммыт кууьу-уо5у биэрэн, урдукхайаларбыткурдукурдуктэнурдукситииьилэрибиэрэр. Саха дьоноэтэ-хаанаэрчиллэригэрбиьигиыраас айыл5абыт олусдиэнкомолоьор.

Ыытааччы: Доруобуйа – диэнтугуй? (О5олор эппиэттэрэ)

Ыытааччы: Маладьыастардоуобуйа–диэнбиьигидьоллоохолох. Мээнэ5и эппэттэр «Ким доруобай - олдьоллоох». Доруобайбуоларга эти-хааныэрчийиэххэйиндиэн, аьа5ас дьарыкпытынарыйыаххайындиэнынырабын.

Бастакыкурэх «Ким тургэний»

Быраабылата:О5олор хамаандананкурэхтэьэллэр. Суурэнтиийэнбэлиэтэммитсиргэ о5уруот астарынтиийэнуураллар, биирбиирдиилээн, бутэьик о5о олуурбутиьиккэбаар о5уруот астарынилдьэкэлиэхтээх. Хайахамаандабастакыкэлэр да олхамаандакыайар. (Кыайбыт хамаанда5а биирахсаан)

Ыытааччы: Маладьыастар бары соруда5ыкыайдыгыт, толордугут.

Иккискурэх «Быстыбаккасууруу»

Быраабылата:Хасбиирдиихамаандахапытааннарабэлиэтэммитсиргэсуурэнтиийэр, таарыйар, тотторусуурэнкэлэнхамаандаларынкытааччыларынилдьэр а5алар быстыбаккаэрэ бары тэннэхасбиирдиилэрин, оннукбутэьик о5о5о диэри. Ханныкхамаандаэрдэкэлэр да олкыайар. (Хайахамаандаэрдэкэлэроннобиирахсаан.)

Ыытааччы: Маладьыастар соруда5ы олускуустээхтиксымсатыктолордугут.

Уьускурэх «Мин куустээхпин»

Быраабылата:Хамаандааайыхасбиирдии о5о мэьэйдэритуораан, кууллаахбурдугусугэнкэлиэхтээхтэр(Куулиьигэрсыттыктарбааллар). Мэьэйдэритуьэрбэккэхамсаппаккатуораан бара сатыахтаахтар, кэлэллэригэркууллаахбурдуктарынтуьэрбэккэсугэнкэлэсатыахтаахтар. (Эрдэкэлбит хамаанда5а биирахсаан).

Ыытааччы хай5ыыр, кэлэр курэ5и билиьиннэрэр.

Тордускурэх «Табакор».

Быраабылата:Хасбиирдии о5о5о о5уруот аьынхартыыналарынирээттээнбиэрэллэр, тиийиэхтээхсирдэригэростуолгаиьиттээхирээттэрэтиийбэт о5уруот астарасыталларонутиийэнсопкоууруохтаахтарбэриллибитхартыынаирээттэрин. (Хайахамаандасопкотаайбыккабиирахсаан.)  Ыытааччы хай5ыыр хамаандалар о5олорун сымсаойдоохторуниьинуоннабэьискурэхбуолуониннинэтаабырынтаайтарар (сынньатыы):

Ыытааччы: - Мин бэйэмтокунукпун, кыпкыьылсирэйдээхпин, сыпынансириллэбин, салааккабарсабын? (Помидор)

- А,Б,С, битэмииннээхпин, ара5ас онноохпун, сылаассиргэуунэбин, элбэхэдьиийдэрдээхпин? (Банан)

 - «Д» битэмиининэнбиллэбин, унуоххаинииргэнаадабын, мин уугаолоробун, мин олус да туьалаахпын? (Балык(Сыа)

- Миигинэсуох ким да туох да табыллыбат, миигинэсуохолохсуох, мин ып-ырааспын, мин балыктарыиитэбин? (Уу)

 - Кыьынынсаьабын, сааьынтахсабын, о5олорго кууьу–уо5у биэрэрбин, о5олору кыттаоонньуурбунолусдиэнтаптыыбын. (Кун)

Ыытааччы: Чээрэ о5олор олус да барытынбилэрэбиккит, бары куустээххитойдооххут, бутаабырыннарытаайанныткуус-уохэбиннигит, курэхпитинсалгыаххайын.

Бэьискурэх «Халынныктанныы»

Быраабылата:Хамаандаттанбиир о5о бэлиэтэммитсиргэтиийэноломпоскоолорор, хамаанда о5олоругар хасбиирдии о5о5о бэргэьэ, утулук, саарпык, кууртка, саппыкыбэриллэролорор о5ону тиийэнтанныннаралларбиирбиирдиилэн. Хайахамаандакичэллэн, барытынсопкотаныннарбытол хамаанда5а биирахсаан. (Букурэх о5о мэйиитинсайыннарарга, бэйэтинбэйэтэбыьаарынарга, сымсабуоларга, доруобуйатынхарыстыыргауорэнэр.)

Алтыскурэх «Куускэойобун»

Быраабылата:Хамаандаларгабиирдиикуобахкулгаахтарабэриллэруоннатутаахтаахтэйэрсиргэойормээчикбэриллэр, бэлиэтэммитсиртэн (Остуолурдугэрсытарморкуобутиистэринэнытыранылаллар) тиийэнбиирдииморкуобуыланкэлиэхтээхтэрмээчиккэойоныстаналаан. (Сопкоойбуттарга, тиистэринэнылантургэнниккэлбиттэргэбиирахсаан.)

 

 

Сэттискурэх «Салгынытаптыыбын»

Быраабылата:Бэлиэтэммитсиргэуулаахтаастураролонночэпчэкикуугэн-пласт мээчиктэрсыталлар, о5олорго бэриллэртуруупка, хасбиирдии о5о суурэнтиийэнуочарытынантаастаахууиьиттэнмээчиктэриурэнтаасаттыгартаьаарыахтаах. Манна бэриллэр 10 сэкуундэ, хасбиирдии о5о5о. Хасмээчигитаьаарбыттарын аа5аллар хайахамаанда элбэ5и таьаарбытол хамаанда5а биирахсаан.

Ахсыскурэх «Туорайдааьыныаас»

Быраабылата:Хасбиирдиихамаандамэьэйдэриааьан, мэьэйдэритуораан (Мэьэйгэкиирэллэр:Ыскамыайкалар, уобуручтар, киэгилилэр, дугалар, мааттаруод.а.) бэлиэтэммитсиртэнбиирдииахсааныылыахтаахтар.Хайахамаандамэьэйдэритуораантургэнникмиэстэлэригэркэлэр да олахсааннарабэйэлэригэрхаалар.

Тохсускурэх «Соруда5ы толор»

Быраабылата:Хамаандахапытааннаракиирсэллэр. Бэлиэтэммитсиргээлбэхсаарыктаахсухуойбассыайыннартуралларолиьигэркыраоонньуурбаар, бэриллибитбириэмэиьигэр (1 мунуутэ) суурэнтиийэнолбассыайынтаноонньуурубулуохтаахтар. Хайахапытаантургэннникбулан а5алар да олхамаандакыайарбиирахсаанынылар.

 

Ыытааччы: Маладьыастар о5олор, барытынтолордугут, суурдугут – коттугут, собулээтигит дуо? (о5олор эппиэттэрэ). Тугуордуксобулээтигитиний?

 

Дьууллуурсубэхайахамаандаэлбэхахсааныылбытынэтэр, бары хай5аналлар, бары кыайаллар, тэннэьиинэн до5ордоьуу кыайыылаахтарынанбуолаллар.